Abebe Bikila, urodzony 7 sierpnia 1932 roku, był legendarnym etiopskim lekkoatletą, który na stałe zapisał się w historii sportu jako pierwszy człowiek, który dwukrotnie obronił tytuł mistrza olimpijskiego w maratonie. W momencie śmierci w 1973 roku miał 41 lat. Jego wyjątkowa kariera, rozpoczęta od służby w Gwardii Cesarskiej Etiopii, jest przykładem niezwykłej determinacji i siły ducha. Bikila znany jest przede wszystkim z historycznego triumfu na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku, gdzie zdobył pierwszy złoty medal olimpijski dla Etiopii, biegając boso, co stało się jego znakiem rozpoznawczym.
Jako dwukrotny mistrz olimpijski w maratonie, Abebe Bikila stał się narodowym bohaterem Etiopii i symbolem afrykańskiej dominacji w biegach długodystansowych. Jego życie, naznaczone zarówno spektakularnymi sukcesami, jak i tragicznymi wydarzeniami, stanowi inspirującą opowieść o sile woli i wytrwałości. Mimo że w wieku 41 lat zmarł w Addis Abebie na skutek krwotoku mózgowego, jego dziedzictwo żyje do dziś, inspirując kolejne pokolenia.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na październik 1973 roku miał 41 lat.
- Żona/Mąż: Yewebdar Wolde-Giorgis.
- Dzieci: Brak informacji w podanym tekście.
- Zawód: Lekkoatleta (maratończyk), żołnierz.
- Główne osiągnięcie: Dwukrotny mistrz olimpijski w maratonie (1960, 1964), pierwszy człowiek z dwoma złotymi medalami olimpijskimi w tej dyscyplinie.
Abebe Bikila – Biografia Etiopskiego Maratonczyka
Podstawowe Informacje o Abebe Bikila
Dane Biograficzne
Abebe Bikila urodził się 7 sierpnia 1932 roku w Jato. W okresie swojej największej sprawności fizycznej, która pozwoliła mu na osiągnięcie sportowych szczytów, Abebe Bikila mierzył 177 cm wzrostu i ważył zaledwie 57 kg. Taka lekka sylwetka była idealna do biegów długodystansowych. Przed swoim nazwiskiem często używano tytułu „Shambel”, który oznaczał stopień kapitana, uzyskany podczas służby wojskowej. Zmarł 25 października 1973 roku w Addis Abebie, mając zaledwie 41 lat, z powodu krwotoku mózgowego.
Pochodzenie i Wczesne Lata
Wczesne lata życia Abebe Bikili upłynęły w trudnych warunkach. Podczas wojny włosko-etiopskiej, która trwała od 1935 do 1937 roku, jego rodzina była zmuszona do ucieczki i znalezienia schronienia w odległym mieście Gorro. Już jako młody chłopiec w Jato, Abebe wykazywał zamiłowanie do aktywności fizycznej. Jego ulubioną grą było „gena” – tradycyjna etiopską odmiana hokeja na trawie, która charakteryzowała się rozgrywaniem meczów na ogromnych dystansach. Ta nietypowa forma zabawy przyczyniła się do budowania jego naturalnej wytrzymałości, która okazała się kluczowa w przyszłej karierze sportowej.
Rodzina i Życie Prywatne Abebe Bikila
Małżeństwo i Rodzina
16 marca 1960 roku, w wieku 27 lat, Abebe Bikila poślubił Yewebdar Wolde-Giorgis. Jego żona miała wówczas zaledwie 15 lat. Mimo tej różnicy wieku, para pozostała razem aż do śmierci Abebe w 1973 roku, tworząc trwały związek na przestrzeni lat.
Sport i Kariera Wojskowa Abebe Bikila
Służba Wojskowa i Początki Treningów
W 1952 roku Abebe Bikila przeniósł się do Addis Abeby, stolicy Etiopii, gdzie wstąpił do 5. Pułku Piechoty Etiopskiej Gwardii Cesarskiej (Kebur Zabagna). Była to elitarne jednostka wojskowa, której głównym zadaniem była ochrona cesarza. W połowie lat 50. XX wieku, już jako żołnierz, Abebe zaczął intensywnie trenować biegi maratońskie. Jego codzienne treningi były niezwykle wymagające – pokonywał dystans 20 kilometrów, biegnąc z wzgórz Sululta do Addis Abeby i z powrotem. Takie hartowanie fizyczne przygotowało go do przyszłych wyzwań na światowej arenie sportowej.
Trener Onni Niskanen
Talent Abebe Bikili został zauważony przez Onniego Niskana, szwedzkiego trenera, który został zatrudniony przez rząd Etiopii w celu rozwijania sportu w kraju. Niskanen dostrzegł w młodym żołnierzu potencjał i rozpoczął jego specjalistyczne przygotowanie pod kątem biegów maratońskich. Pod okiem Niskana, Bikila doskonalił swoją technikę i budował wytrzymałość, przygotowując się do najważniejszych zawodów.
Historyczny bieg boso w Rzymie (1960)
Igrzyska Olimpijskie w Rzymie w 1960 roku stały się przełomowym momentem w karierze Abebe Bikili. Tuż przed startem maratonu, sportowiec kupił nowe buty. Niestety, obuwie okazało się niedopasowane i powodowało pęcherze, co skłoniło go do podjęcia niezwykłej decyzji – postanowił pobiec boso. Ten niekonwencjonalny wybór nie tylko nie przeszkodził mu w osiągnięciu celu, ale wręcz stał się symbolem jego determinacji i siły woli.
Na Igrzyskach w Rzymie, Abebe Bikila dokonał czegoś historycznego. Pokonał wszystkich rywali, wygrywając maraton z czasem 2:15:16.2. Tym samym ustanowił nowy rekord świata i stał się pierwszym Etiopczykiem w historii, który zdobył złoty medal olimpijski. Jego zwycięstwo miało ogromne znaczenie dla całego kraju, podnosząc morale i budując dumę narodową.
Obrona tytułu w Tokio (1964)
Cztery lata później, na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964 roku, Abebe Bikila obronił tytuł mistrza olimpijskiego w maratonie. Mimo niedawno przebytej operacji wycięcia wyrostka robaczkowego, zaledwie 40 dni przed startem, zaprezentował się znakomicie. Tym razem wystartował w butach, ale ponownie okazał się najlepszy, wygrywając maraton. Tym samym przeszedł do historii jako pierwszy biegacz, który obronił tytuł mistrza olimpijskiego w tej prestiżowej konkurencji. Ponownie ustanowił rekord świata, osiągając czas 2:12:11.2.
Statystyki kariery
Abebe Bikila w swojej karierze wziął udział w łącznie szesnastu maratonach. Z tej liczby zwyciężył w dwunastu, co świadczy o jego niezwykłej dominacji i konsekwencji na najwyższym poziomie sportowym.
Nagrody, Odznaczenia i Uznanie
Awanse wojskowe za sukcesy sportowe
Sukcesy sportowe Abebe Bikili miały bezpośrednie przełożenie na jego karierę wojskową. Po zwycięstwie w Rzymie, cesarz Haile Selassie awansował go do stopnia kaprala. Kolejny triumf w Tokio przyniósł mu awans na porucznika. Ostatecznie, za swoje zasługi i osiągnięcia, Abebe Bikila dosłużył się stopnia kapitana.
Odznaczenia państwowe
Za swoje zasługi dla kraju i godne reprezentowanie Etiopii na arenie międzynarodowej, Abebe Bikila został uhonorowany przez cesarza Haile Selassie prestiżowymi odznaczeniami państwowymi. Otrzymał Order Gwiazdy Etiopii oraz Order Menelika II, co podkreślało jego wyjątkową pozycję w społeczeństwie.
Rekordy świata
Abebe Bikila jest jedynym biegaczem w historii, który dwukrotnie ustanawiał rekordy świata w maratonie podczas igrzysk olimpijskich. Dokonał tego kolejno w Rzymie w 1960 roku, a następnie poprawił własny wynik w Tokio w 1964 roku, potwierdzając swoją dominację w tej konkurencji.
Zdrowie i Tragiczny Wypadek
Kontuzje kończące karierę
Kariera sportowa Abebe Bikili nie była wolna od trudności. Podczas igrzysk w Meksyku w 1968 roku, mimo że pojawił się na starcie, biegł ze złamaną kością strzałkową. Kontuzja okazała się na tyle poważna, że zmusiła go do wycofania się z wyścigu po pokonaniu zaledwie 16 kilometrów. Był to początek końca jego kariery na najwyższym poziomie.
Wypadek samochodowy i paraliż
22 marca 1969 roku wydarzyła się tragedia, która na zawsze zmieniła życie Abebe Bikili. W wyniku wypadku samochodowego został on sparaliżowany. Uraz ten pozbawił go możliwości dalszego aktywnego życia sportowego i znacząco wpłynął na jego codzienne funkcjonowanie.
Walka o sprawność
Po wypadku samochodowym rozpoczęła się trudna walka Abebe Bikili o odzyskanie sprawności. Przeszedł leczenie w Anglii, dzięki któremu odzyskał częściową sprawność w górnej części ciała. Niestety, nigdy więcej nie stanął na nogi i do końca swoich dni poruszał się na wózku inwalidzkim. Mimo tych przeciwności, nie zrezygnował całkowicie z aktywności.
Sport osób niepełnosprawnych
- Starty w łucznictwie i tenisie stołowym na Stoke Mandeville Games w 1970 roku.
- Zwycięstwo w zawodach psich zaprzęgów (sleigh-riding) w Norwegii w 1971 roku.
Kontrowersje i Incydenty Polityczne
Przesłuchania po nieudanym puczu
W grudniu 1960 roku, Abebe Bikila, jako członek Gwardii Cesarskiej, znalazł się w centrum wydarzeń politycznych. Kiedy Gwardia Cesarska podjęła nieudaną próbę zamachu stanu, sam sportowiec został na krótko aresztowany i przesłuchany. Incydent ten pokazuje, jak blisko życie sportowców było powiązane z polityką w tamtych czasach.
Ciekawostki i Dziedzictwo Abebe Bikila
Prezent od cesarza
Za swoje wybitne osiągnięcia sportowe i godne reprezentowanie Etiopii, Abebe Bikila otrzymał od państwa hojne prezenty. Cesarz Haile Selassie osobiście podarował mu dom oraz samochód Volkswagen Beetle, co było wyrazem uznania dla jego zasług.
Ceremonialny bieg w Nowym Jorku
W 1965 roku, podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku, Abebe Bikila wraz z innym znanym etiopskim biegaczem, Mamo Wolde, wzięli udział w ceremonialnym półmaratonie. Ich bieg miał symboliczne znaczenie – nieśli pergamin z pozdrowieniami od cesarza dla mieszkańców Stanów Zjednoczonych.
Narodowa żałoba
Śmierć Abebe Bikili w 1973 roku była ogromną stratą dla Etiopii. Cesarz Haile Selassie ogłosił narodowy dzień żałoby, a sportowiec został pochowany z honorami państwowymi, co podkreślało jego status jako narodowego bohatera.
Stadion imienia mistrza
Pamięć o Abebe Bikili jest żywa do dziś. Na jego cześć nazwano stadion w Addis Abebie – Abebe Bikila Stadium, który stał się ważnym obiektem sportowym w stolicy Etiopii.
Abebe Bikila Award
W uznaniu jego wybitnych osiągnięć i wpływu na świat biegania, organizacja New York Road Runners ustanowiła prestiżową nagrodę jego imienia – Abebe Bikila Award. Nagroda ta przyznawana jest wybitnym maratończykom za ich wkład w rozwój tej dyscypliny.
Symbolika
Abebe Bikila stał się czymś więcej niż tylko sportowcem. Jest symbolem afrykańskiej dominacji w biegach długodystansowych i trwałą ikoną narodową Etiopii. Jego historia inspiruje kolejne pokolenia sportowców i ludzi na całym świecie, pokazując, że determinacja i ciężka praca mogą prowadzić do niezwykłych sukcesów, nawet w obliczu największych trudności.
| Rok | Wydarzenie | Wynik | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 1960 | Igrzyska Olimpijskie w Rzymie | 2:15:16.2 | Złoty medal, rekord świata, bieg boso |
| 1964 | Igrzyska Olimpijskie w Tokio | 2:12:11.2 | Złoty medal, rekord świata, obrona tytułu |
Kluczowe fakty z kariery
- Udział w łącznie szesnastu maratonach.
- Zwycięstwo w dwunastu z szesnastu maratonów.
- Dwukrotne ustanowienie rekordów świata w maratonie podczas igrzysk olimpijskich.
Odznaczenia i Awanse Wojskowe
- Awanse wojskowe: kapral (po Rzymie), porucznik (po Tokio), ostatecznie kapitan.
- Odznaczenia państwowe: Gwiazda Etiopii, Order Menelika II.
Statystyki kariery maratońskiej
Abebe Bikila wziął udział w szesnastu maratonach, z czego wygrał dwanaście. Jego kariera sportowa obfitowała w sukcesy, a dwa złote medale olimpijskie zdobyte w maratonie (1960 i 1964) do dziś stanowią wybitne osiągnięcie.
Sport osób niepełnosprawnych
- Starty w łucznictwie i tenisie stołowym na Stoke Mandeville Games w 1970 roku.
- Zwycięstwo w zawodach psich zaprzęgów (sleigh-riding) w Norwegii w 1971 roku.
Warto wiedzieć: Data narodzin Abebe Bikili, 7 sierpnia 1932 roku, zbiegła się z dniem rozgrywania maratonu na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku.
Historia Abebe Bikili to nie tylko opowieść o sportowych triumfach, ale przede wszystkim o niezłomnej determinacji w obliczu przeciwności losu. Jego wybitne osiągnięcia, w tym dwukrotne zdobycie złotego medalu olimpijskiego w maratonie, uczyniły go legendą sportu i narodowym bohaterem Etiopii. Mimo tragicznego wypadku, który zakończył jego karierę, Bikila nigdy nie poddał się, a jego życie pozostaje inspiracją dla milionów ludzi na całym świecie, podkreślając siłę ducha i dążenie do celu.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Bikila biegał maratony boso?
Tak, Abebe Bikila słynie z tego, że zdobył złoty medal w maratonie olimpijskim w Rzymie w 1960 roku, biegając boso. Był to jego pierwszy z dwóch olimpijskich triumfów.
Kim jest Abebe Bikila?
Abebe Bikila był etiopskim lekkoatletą, biegaczem długodystansowym, który zapisał się w historii jako pierwszy czarnoskóry Afrykańczyk zdobywający złoty medal olimpijski. Jest dwukrotnym mistrzem olimpijskim w maratonie.
Czy Abebe Bikila biegał boso maraton?
Abebe Bikila zyskał światową sławę, wygrywając maraton olimpijski w Rzymie w 1960 roku bez obuwia. Ten spektakularny wyczyn uczynił go ikoną sportu.
Kto wygrał maraton olimpijski w 1964 roku?
Maraton olimpijski w 1964 roku, odbywający się w Tokio, wygrał Abebe Bikila. Tym samym obronił tytuł mistrza olimpijskiego z poprzednich igrzysk.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Abebe_Bikila
