Charles-Camille Saint-Saëns, urodzony 9 października 1835 roku w Paryżu, był wybitnym francuskim kompozytorem, organistą, dyrygentem i pianistą epoki romantyzmu. Na [październik 2024] ma 189 lat. Jego życie, zakończone 16 grudnia 1921 roku, było naznaczone niezwykłym talentem, który objawiał się już przed trzecim rokiem życia, czyniąc go jednym z najbardziej niezwykłych cudownych dzieci w historii muzyki. Choć jego kariera obfitowała w sukcesy, życie osobiste przyniosło głęboką tragedię w postaci śmierci obu synów w niemowlęctwie, co miało znaczący wpływ na jego późniejsze lata.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [październik 2024] ma 189 lat.
- Żona/Mąż: Marie-Laure Truffot
- Dzieci: André (zmarł w 1878), Jean-François (zmarł w 1878)
- Zawód: Kompozytor, organista, dyrygent, pianista
- Główne osiągnięcie: III Symfonia „Organowa”, „Karnawał zwierząt”
Podstawowe informacje o Camille Saint-Saënsie
Charles-Camille Saint-Saëns przyszedł na świat 9 października 1835 roku w Paryżu, w kamienicy przy Rue du Jardinet w 6. dzielnicy. Został ochrzczony w pobliskim kościele Saint-Sulpice i przez całe życie identyfikował się jako rodowity paryżanin. Uznawany za jednego z najbardziej niezwykłych cudownych dzieci w historii muzyki, jego talent przewyższał nawet Wolfganga Amadeusza Mozarta, co podkreślał krytyk Harold C. Schonberg w 1969 roku. Już przed ukończeniem trzeciego roku życia wykazywał słuch absolutny i potrafił samodzielnie dobierać melodie na pianinie. Jego oficjalny debiut publiczny miał miejsce w prestiżowej Salle Pleyel w wieku zaledwie dziesięciu lat, gdzie zaprezentował niezwykle wymagający program, obejmujący Koncert fortepianowy B-dur Mozarta (K450) oraz III Koncert fortepianowy Beethovena.
Był wszechstronnie uzdolnionym artystą epoki romantyzmu, pełniącym role kompozytora, organisty, dyrygenta oraz pianisty. Jego kariera trwała wiele dekad, a on sam zmarł 16 grudnia 1921 roku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo muzyczne. Saint-Saëns był postacią, która łączyła świat klasycznej tradycji z nowoczesnością przełomu wieków, czyniąc go jedną z najważniejszych postaci w historii kultury francuskiej.
Rodzina i życie prywatne Camille Saint-Saënsa
Życie osobiste Camille’a Saint-Saënsa naznaczone było wczesną stratą i późniejszymi tragediami. Jego ojciec, Jacques-Joseph-Victor Saint-Saëns, zmarł na gruźlicę zaledwie dwa miesiące po chrzcie syna, w pierwszą rocznicę swojego ślubu z matką Camille’a. Matka artysty, Françoise-Clémence (z domu Collin), wraz z jej owdowiałą ciotką, Charlotte Masson, miały ogromny wpływ na jego wczesną edukację i rozwój talentu. Ze względu na słabe zdrowie w dzieciństwie, mały Camille został wysłany na dwa lata na wieś do Corbeil, gdzie przebywał pod opieką mamki, co miało pomóc mu nabrać sił przed powrotem do stolicy.
W 1875 roku, zbliżając się do czterdziestki, Saint-Saëns zaskoczył otoczenie, poślubiając dziewiętnastoletnią Marie-Laure Truffot, siostrę jednego ze swoich uczniów. Małżeństwo okazało się nieszczęśliwe, głównie ze względu na trudny charakter kompozytora oraz niechęć jego matki do synowej, co doprowadziło do tego, że wszyscy troje zamieszkali razem. Życie rodzinne kompozytora naznaczone było ogromną tragedią – obaj jego synowie zmarli w niemowlęctwie w 1878 roku. Starszy, dwuletni André, zginął tragicznie po upadku z okna mieszkania, a młodszy, Jean-François, zmarł zaledwie sześć tygodni później z powodu zapalenia płuc.
Dzieci Camille Saint-Saënsa
- André (zmarł w 1878 roku)
- Jean-François (zmarł w 1878 roku)
Edukacja i wczesna kariera Camille Saint-Saënsa
Pierwsze lekcje pianistyki Camille Saint-Saëns pobierał u swojej ciotecznej babki, a w wieku siedmiu lat został uczniem Camille-Marie Stamaty’ego. Stamaty stosował rygorystyczną metodę nauczania, wymagającą od uczniów gry z przedramionami opartymi na drążku przed klawiaturą, co miało wypracować siłę samych palców i dłoni. Jako uczeń wyróżniał się nie tylko w muzyce, ale także w literaturze francuskiej, łacinie, grece, matematyce i religii. Jego szerokie horyzonty intelektualne obejmowały również filozofię, archeologię oraz astronomię, którą pasjonował się jako utalentowany amator przez całe dorosłe życie.
W 1848 roku, mając 13 lat, został przyjęty do Konserwatorium Paryskiego, gdzie studiował pod okiem François Benoista (organy) oraz Fromentala Halévy’ego (kompozycja). Mimo wybitnych zdolności, dwukrotnie (w 1852 i 1864 roku) bezskutecznie ubiegał się o prestiżową nagrodę Prix de Rome, co wywoływało zdziwienie w kręgach muzycznych. Swoją karierę zawodową rozpoczął jako organista w kościele Saint-Merri w Paryżu (1853–1857). W 1858 roku objął prestiżowe stanowisko organisty w kościele La Madeleine, oficjalnej świątyni Cesarstwa Francuskiego. To właśnie tam usłyszał go Franz Liszt, który pod tak wielkim wrażeniem jego improwizacji, że ogłosił Saint-Saënsa „największym organistą świata”.
Kluczowe etapy edukacji i wczesnej kariery
- 1848: Przyjęcie do Konserwatorium Paryskiego
- 1852: Bezskuteczne ubieganie się o Prix de Rome
- 1853–1857: Organista w kościele Saint-Merri
- 1858: Objęcie stanowiska organisty w kościele La Madeleine
- 1864: Drugie bezskuteczne ubieganie się o Prix de Rome
Muzyka i dorobek artystyczny Camille Saint-Saënsa
Do najbardziej ikonicznych dzieł Charles’a-Camille’a Saint-Saënsa należą: „Introdukcja i Rondo Capriccioso” (1863), II Koncert fortepianowy (1868), poemat symfoniczny „Danse macabre” (1874), opera „Samson i Dalila” (1877) oraz III Symfonia „Organowa” (1886). III Symfonia „Organowa” została dedykowana pamięci Franza Liszta, wielkiego przyjaciela i mentora kompozytora. W 1886 roku Saint-Saëns skomponował jedno ze swoich najpopularniejszych dzieł, „Karnawał zwierząt”, które pierwotnie pisał z myślą o swoich studentach. Co ciekawe, za życia kompozytora utwór ten był wykonywany tylko prywatnie, gdyż Saint-Saëns obawiał się, że jego żartobliwy charakter zaszkodzi jego reputacji „poważnego” artysty.
Był pionierem nowych form muzycznych we Francji – jako wielki wielbiciel Liszta, entuzjastycznie przyjął formę poematu symfonicznego. Stworzył jako pierwszy francuski kompozytor dzieło typu poemat symfoniczny: „Le Rouet d’Omphale” (1871). Mimo że w młodości promował nowoczesnych twórców, takich jak Schumann, Liszt czy Wagner, w późniejszych latach stał się symbolem muzycznego konserwatyzmu. Popadł w konflikt z przedstawicielami impresjonizmu i ekspresjonizmu, a jego przywiązanie do klasycznych struktur sprawiło, że przed śmiercią postrzegano go często jako reakcjonistę. W 1871 roku, wspólnie z Romainem Bussine, założył Société Nationale de Musique pod hasłem „Ars Gallica”, aby promować nową muzykę francuską.
Najważniejsze dzieła Camille Saint-Saënsa
- „Introdukcja i Rondo Capriccioso” (1863)
- II Koncert fortepianowy (1868)
- „Danse macabre” (1874)
- „Samson i Dalila” (1877)
- III Symfonia „Organowa” (1886)
- „Karnawał zwierząt” (1886)
- „Le Rouet d’Omphale” (1871)
Działalność pedagogiczna Camille Saint-Saënsa
Camille Saint-Saëns tylko raz w życiu piastował stanowisko nauczyciela, pracując w École Niedermeyer w Paryżu w latach 1861–1865. Choć spędził tam mniej niż pięć lat, wywarł ogromny wpływ na rozwój muzyki francuskiej, wprowadzając do programu nauczania dzieła współczesnych mistrzów. Jego najwybitniejszym uczniem był Gabriel Fauré, z którym połączyła go trwająca całe życie przyjaźń i niemal synowskie przywiązanie. Poprzez Faurégo, wpływ Saint-Saënsa sięgnął kolejnych pokoleń kompozytorów, w tym Maurice’a Ravela, którzy obaj czcili go jako geniusza.
Nagrody i osiągnięcia Camille Saint-Saënsa
W 1867 roku jego kantata „Les noces de Prométhée” pokonała ponad sto innych zgłoszeń i zdobyła główną nagrodę podczas Grande Fête Internationale w Paryżu. W jury zasiadały wówczas takie sławy jak Rossini, Verdi, Gounod i Berlioz, co nadało temu zwycięstwu ogromną rangę i potwierdziło pozycję Saint-Saënsa na europejskiej scenie muzycznej. Wcześniej, w 1852 roku, zdobył pierwszą nagrodę w konkursie organizowanym przez Société Sainte-Cécile za utwór „Ode à Sainte-Cécile”.
| Rok | Wydarzenie/Konkurs | Nagroda/Osiągnięcie |
|---|---|---|
| 1852 | Konkurs Société Sainte-Cécile | Pierwsza nagroda za „Ode à Sainte-Cécile” |
| 1867 | Grande Fête Internationale w Paryżu | Główna nagroda za kantatę „Les noces de Prométhée” |
Ciekawostki z życia Camille Saint-Saënsa
Podczas wojny francusko-pruskiej w 1870 roku Saint-Saëns służył w Gwardii Narodowej. Po wybuchu Komuny Paryskiej w 1871 roku, w obawie o życie, uciekł na krótki czas do Anglii, gdzie utrzymywał się z dawania recitali w Londynie. Hector Berlioz wypowiedział o nim słynne zdanie: „On wie wszystko, ale brakuje mu braku doświadczenia” („Il sait tout, mais il manque d’inexpérience”). Słowa Berlioza miały sugerować, że Saint-Saëns jest zbyt biegły technicznie, a za mało kieruje się instynktownym natchnieniem.
Kompozytor był znany z powściągliwości emocjonalnej w swojej sztuce; twierdził, że celem sztuki jest tworzenie piękna i charakteru, a uczucia są kwestią drugorzędną. Biografka Jessica Duchen opisywała go jako człowieka udręczonego, który wolał nie zdradzać mrocznej strony swojej duszy w swojej twórczości. Był jednym z pierwszych znanych kompozytorów, którzy zainteresowali się muzyką filmową, pisząc muzykę do filmu „Zabójstwo księcia Gwisza” (1908). Uwielbiał podróżować; w późniejszych latach życia często odwiedzał Algierię i Egipt, co miało wpływ na egzotyczne brzmienia w niektórych jego utworach. Zmarł w Algierze, ale jego ciało sprowadzono do Paryża, gdzie odbył się państwowy pogrzeb w kościele La Madeleine. Został pochowany na cmentarzu Montparnasse w Paryżu.
Warto wiedzieć: Saint-Saëns pozostawił po sobie ponad 300 utworów reprezentujących niemal wszystkie gatunki muzyczne. Do końca życia zachował niezwykłą sprawność pianistyczną, koncertując jeszcze w wieku 85 lat.
Charles-Camille Saint-Saëns, jako jeden z najważniejszych francuskich kompozytorów epoki romantyzmu, pozostawił po sobie bogate i różnorodne dziedzictwo artystyczne. Jego zdolności cudownego dziecka, imponująca kariera organisty i kompozytora, a także innowacyjne podejście do form muzycznych, takich jak poemat symfoniczny, ugruntowały jego pozycję w historii muzyki. Pomimo osobistych tragedii, Saint-Saëns kontynuował tworzenie dzieł o wyrafinowanym pięknie i technicznym mistrzostwie, które do dziś fascynują słuchaczy na całym świecie.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Camille_Saint-Sa%C3%ABns
