John Herschel Glenn Jr. (urodzony 18 lipca 1921 w Cambridge, Ohio, zmarły 8 grudnia 2016 w Columbus, Ohio) to postać, która na stałe zapisała się w historii jako amerykański astronauta, pilot wojskowy i polityk Partii Demokratycznej. Jego życie, pełne niezwykłych osiągnięć, obejmuje pierwszy amerykański lot orbitalny wokół Ziemi, a także najstarszy wiek, w jakim kiedykolwiek człowiek znalazł się na orbicie. Przez 73 lata był związany z Anną Margaret „Annie” Castor, miłością ze szkolnej ławy. Gdyby żył, na styczeń 2026 roku miałby 104 lata.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 95 lat (w momencie śmierci)
- Żona/Mąż: Anna Margaret „Annie” Castor
- Dzieci: Dwójka
- Zawód: Astronauta, pilot wojskowy, Senator USA
- Główne osiągnięcie: Pierwszy Amerykanin okrążający Ziemię
Wczesne lata i pasje
John Herschel Glenn Jr. przyszedł na świat 18 lipca 1921 roku w Cambridge, w stanie Ohio. Już od najmłodszych lat przejawiał fascynację lotnictwem. Jego zainteresowanie wzbudził pierwszy lot samolotem, którym jako ośmiolatek podróżował z ojcem. Zamiast tradycyjnych zabawek, młody John konstruował modele samolotów z drewna balsa, co świadczyło o jego wczesnym zamiłowaniu do inżynierii i lotnictwa. Swoją determinację wykazał, pracując już jako chłopiec, aby zarobić na wymarzony rower – podejmował się różnych prac, od mycia samochodów po sprzedaż rabarbaru.
Kariera wojskowa i pilotka
Służba w czasie II wojny światowej i wojny w Korei
Po ataku na Pearl Harbor, John Glenn niezwłocznie wstąpił do lotnictwa Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, a następnie przeniósł się do Korpusu Piechoty Morskiej (USMC). Podczas II wojny światowej latał na myśliwcach F4U Corsair, wykonując 57 misji bojowych w rejonie Wysp Marshalla. Jego odwaga i umiejętności zostały ponownie przetestowane podczas wojny koreańskiej, gdzie na pokładzie odrzutowców F9F Panther wykonał kolejne 63 misje. Jego niezwykła odporność na uszkodzenia samolotu w walce przyniosła mu charakterystyczny przydomek „Magnes na pociski” (ang. „Magnet Ass”), gdyż wielokrotnie powracał do bazy samolotem z licznymi dziurami w poszyciu.
Zwycięstwa powietrzne i rekordy
W ramach programu wymiany z Siłami Powietrznymi, Glenn latał na myśliwcach F-86 Sabre w rejonie znanym jako „Aleja MiG-ów”. W lipcu 1953 roku odniósł znaczące zwycięstwo, zestrzeliwując trzy wrogie maszyny MiG-15. Jego osiągnięcia w lotnictwie wykraczały poza działania bojowe; w 1957 roku dokonał pierwszego naddźwiękowego lotu transkontynentalnego przez USA, pokonując trasę z Los Angeles do Nowego Jorku w rekordowym czasie 3 godzin i 23 minut. Podczas tego historycznego lotu jego kamera zarejestrowała pierwsze ciągłe panoramiczne zdjęcie całego kraju.
Lata służby i ranga
John Glenn zakończył swoją bogatą karierę wojskową w 1965 roku, służąc przez ponad dwie dekady w Marynarce Wojennej i Korpusie Piechoty Morskiej. Swoją służbę zakończył w stopniu pułkownika (Colonel), pozostawiając po sobie dziedzictwo doskonałego pilota i bohatera wojennego.
Kariera w NASA i podróże kosmiczne
Wybór do Mercury Seven i historyczny lot
W 1959 roku John Glenn został wybrany przez NASA do elitarnej grupy siedmiu wojskowych pilotów doświadczalnych, znanej jako Mercury Seven. Grupa ta stanowiła pierwszą amerykańską kadrę astronautów, której zadaniem było podjęcie wyzwania eksploracji kosmosu. 20 lutego 1962 roku John Glenn przeszedł do historii jako pierwszy Amerykanin, który okrążył Ziemię. Pilotował misję Mercury-Atlas 6 w kapsule Friendship 7, wykonując trzy pełne orbity Ziemi. Cały lot orbitalny trwał 4 godziny, 55 minut i 23 sekundy, co było milowym krokiem dla amerykańskiego programu kosmicznego i uczyniło go trzecim Amerykaninem w kosmosie oraz piątym człowiekiem w historii, który przekroczył barierę przestrzeni kosmicznej.
Powrót w kosmos w wieku 77 lat
Niespełna cztery dekady po swoim pierwszym locie, John Glenn powrócił w kosmos w 1998 roku, mając 77 lat. Jako czynny senator, wziął udział w misji STS-95 na pokładzie promu Discovery. Ten niezwykły powrót uczynił go najstarszą osobą, która kiedykolwiek znalazła się na orbicie okołoziemskiej, dowodząc, że wiek nie jest przeszkodą dla pasji i zaangażowania w eksplorację kosmosu.
Unikalne osiągnięcia kosmiczne
John Glenn posiada unikalne osiągnięcie w historii eksploracji kosmosu: jest jedynym człowiekiem, który brał udział zarówno w programie Mercury, będącym początkiem amerykańskiego programu kosmicznego, jak i w programie lotów wahadłowców (Space Shuttle). Jego udział w obu tych przełomowych programach podkreśla jego wszechstronność i długotrwały wkład w rozwój astronautyki.
Kariera polityczna i działalność publiczna
Długoletni Senator z Ohio
Po zakończeniu kariery astronauty i wojskowej, John Glenn rozpoczął imponującą karierę polityczną. Od 24 grudnia 1974 roku do 3 stycznia 1999 roku reprezentował stan Ohio w Senacie Stanów Zjednoczonych. Przez 24 lata sprawowania mandatu, wygrywał wybory czterokrotnie jako kandydat Partii Demokratycznej, zdobywając zaufanie wyborców i stając się ważną postacią na krajowej scenie politycznej.
Kampania prezydencka i rozważania wiceprezydenckie
W 1984 roku John Glenn podjął próbę ubiegania się o nominację Partii Demokratycznej w wyborach na Prezydenta USA. Pomimo początkowej popularności, jego kampania nie zakończyła się sukcesem w zdobyciu mandatu. Wcześniej, w 1976 roku, był poważnie rozważany jako kandydat na wiceprezydenta u boku Jimmy’ego Cartera, jednak ostatecznie wybór padł na Waltera Mondale’a.
Pierwszy polityk w kosmosie
Lot Johna Glenna w 1998 roku na pokładzie promu Discovery wpisał go do historii nie tylko jako najstarszego astronauty na orbicie, ale także jako pierwszego urzędującego członka Kongresu, który odwiedził przestrzeń kosmiczną. Był to znaczący moment, podkreślający jego nieustające zaangażowanie w eksplorację kosmosu, nawet w trakcie pełnienia funkcji politycznych.
Nagrody i odznaczenia
John Glenn został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami i odznaczeniami, co podkreśla jego wszechstronny wkład w rozwój społeczeństwa, nauki i bezpieczeństwa narodowego.
Najwyższe odznaczenia cywilne i wojskowe
Za swój wybitny wkład w bezpieczeństwo i interesy narodowe USA, John Glenn został uhonorowany najwyższymi odznaczeniami cywilnymi, w tym Złotym Medalem Kongresu oraz Prezydenckim Medalem Wolności, wręczonym przez Baracka Obamę w 2012 roku. Za męstwo i odwagę podczas służby wojskowej otrzymał liczne odznaczenia, w tym sześć Krzyży Wybitnej Służby Lotniczej oraz osiemnaście Medali Lotniczych.
Nagrody NASA i Galeria Sław
NASA również doceniła wkład Johna Glenna w rozwój programu kosmicznego, przyznając mu NASA Distinguished Service Medal w 1962 roku oraz Kongresowy Kosmiczny Medal Honoru w 1978 roku. W 1990 roku, jako uznanie jego nieocenionego wkładu w eksplorację kosmosu, John Glenn został oficjalnie wprowadzony do U.S. Astronaut Hall of Fame, co przypieczętowało jego status jako legendy i pioniera w dziedzinie podboju kosmosu.
Lista kluczowych misji kosmicznych Johna Glenna
- Mercury-Atlas 6 (Friendship 7): 20 lutego 1962 roku – pierwszy amerykański lot orbitalny wokół Ziemi.
- STS-95 (Prom Discovery): 1998 rok – misja kosmiczna, w której John Glenn powrócił na orbitę jako najstarsza osoba w historii.
Kontrowersje
Sprawa „Keating Five”
W 1989 roku John Glenn znalazł się w centrum uwagi w związku ze sprawą znaną jako „Keating Five”. Był jednym z pięciu senatorów badanych przez Komisję Etyki Senatu. Dotyczyła ona przyjmowania darowizn od Charlesa Keatinga. Ostatecznie uznano, że Glenn wykazał się jedynie „złą oceną sytuacji”, a jego przewinienie było najmniejsze spośród całej grupy.
Wypowiedzi o kobietach w kosmosie
W lipcu 1962 roku, podczas przesłuchań przed Kongresem, John Glenn wypowiedział się na temat udziału kobiet w programach kosmicznych, stwierdzając: „fakt, iż kobiety nie są częścią tego pola, jest cechą naszego porządku społecznego”. W tamtych czasach wypowiedź ta była interpretowana jako wyraz sprzeciwu wobec udziału kobiet w misjach kosmicznych, co stanowiło jeden z kontrowersyjnych momentów w jego publicznej karierze.
Ciekawostki i dziedzictwo
Sławny skrzydłowy i muzeum
Podczas wojny w Korei, John Glenn miał okazję służyć jako skrzydłowy z Tedem Williamsem, legendarnym bejsbolistą Boston Red Sox. Williams po latach wspominał Glenna jako absolutnie nieustraszonego i najlepszego pilota, jakiego kiedykolwiek widział. Dom z dzieciństwa Johna Glenna w New Concord, w stanie Ohio, został odrestaurowany i przekształcony w historyczne muzeum oraz centrum edukacyjne, upamiętniając jego życie i karierę.
Dziedzictwo edukacyjne
John Glenn założył John Glenn Institute for Public Service and Public Policy na Uniwersytecie Stanowym Ohio, które obecnie funkcjonuje jako John Glenn College of Public Affairs. Jego celem było inspirowanie i zachęcanie młodych ludzi do angażowania się w służbę publiczną, pozostawiając trwałe dziedzictwo edukacyjne dla przyszłych pokoleń.
John Herschel Glenn Jr. pozostaje symbolem odwagi, determinacji i nieustannej pogoni za wiedzą. Jego życie, od pilotowania myśliwców po eksplorację kosmosu i służbę publiczną, stanowi inspirację dla kolejnych pokoleń, udowadniając, że prawdziwe dziedzictwo buduje się poprzez poświęcenie, innowacyjność i niezachwiane dążenie do celu.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był John Glenn?
John Glenn był amerykańskim astronautą, pilotem testowym oraz politykiem. Jest on znany przede wszystkim jako pierwszy Amerykanin, który okrążył Ziemię w przestrzeni kosmicznej. Później został senatorem Stanów Zjednoczonych.
Ile razy John Glenn był w kosmosie?
John Glenn był w kosmosie dwukrotnie. Jego pierwszy lot odbył się w 1962 roku na pokładzie statku Friendship 7, a drugi w 1998 roku na pokładzie promu kosmicznego Discovery.
Czy John Glenn był jeńcem wojennym?
Nie, John Glenn nie był jeńcem wojennym. W czasie wojny w Korei latał jako pilot myśliwski i brał udział w misjach bojowych, ale nigdy nie został pojmany.
Z czego znany jest John Glenn?
John Glenn jest najbardziej znany z bycia pierwszym Amerykaninem, który odbył lot orbitalny wokół Ziemi w 1962 roku. Jest również pamiętany jako pierwszy astronauta, który poleciał w kosmos ponownie w wieku 77 lat.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Glenn
