Nat King Cole: L.O.V.E. i życie legendy jazzu

1

Nat King Cole, urodzony jako Nathaniel Adams Coles 17 marca 1919 roku, był wszechstronnie utalentowanym amerykańskim piosenkarzem, pianistą jazzowym i aktorem. Na marzec 2024 roku, licząc od daty jego urodzenia, Nat King Cole miałby 105 lat. Jego charakterystyczny, aksamitny głos przyniósł mu światową sławę i uczynił jednym z najważniejszych głosów w historii amerykańskiej muzyki popularnej. Poza swoją bogatą karierą muzyczną, zapisał się również w historii jako pierwszy Afroamerykanin prowadzący ogólnokrajowy program rozrywkowy w USA – „The Nat King Cole Show”. Był mężem piosenkarki Marii Hawkins i ojcem pięciorga dzieci, w tym słynnej córki Natalie Cole.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 105 lat (stan na marzec 2024, licząc od daty urodzenia)
• Żona/Mąż: Maria Hawkins
• Dzieci: Natalie Cole, Carole, Nat Kelly Cole, Casey, Timolin
• Zawód: Piosenkarz, pianista jazzowy, aktor
• Główne osiągnięcie: Pierwszy Afroamerykanin prowadzący ogólnokrajowy program rozrywkowy w USA („The Nat King Cole Show”); ikona muzyki popularnej z aksamitnym głosem.

Podstawowe informacje o Nacie Kingu Cole’u

Dane biograficzne

Nathaniel Adams Coles, znany światu jako Nat King Cole, przyszedł na świat 17 marca 1919 roku w Montgomery w stanie Alabama. Choć jego nazwisko rodowe brzmiało Coles, w swojej błyskotliwej karierze artystycznej posługiwał się skróconą formą i charakterystycznym przydomkiem, stając się ikoną muzyki popularnej. Niestety, jego życie zakończyło się przedwcześnie 15 lutego 1965 roku w Santa Monica w Kalifornii, w wieku zaledwie 45 lat. Pozostawił po sobie jednak niezwykle bogate dziedzictwo muzyczne i filmowe, które przetrwało próbę czasu. Był artystą o wielu talentach, którego kariera trwająca od 1934 do 1965 roku obejmowała śpiew, grę na pianinie jazzowym oraz aktorstwo. Jego unikalny podpis stał się nieodłącznym elementem jego marki osobistej, a jego głos na stałe wpisał się do historii jako jeden z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych w amerykańskiej muzyce rozrywkowej.

Kariera artystyczna

Kariera Nata King Cole’a, rozciągająca się na przestrzeni ponad trzech dekad, była naznaczona ciągłym rozwojem artystycznym i komercyjnym sukcesem. Początkowo zdobywał szlify jako pianista jazzowy, by z czasem przekształcić się w jednego z najpopularniejszych wokalistów swojej epoki. Jego wszechstronność pozwoliła mu eksplorować różne gatunki muzyczne, od czystego jazzu po tradycyjny pop i ballady, co zaowocowało nagraniem ponad 100 piosenek, które stały się hitami na listach przebojów. Jego wszechstronne uzdolnienia sceniczne, w połączeniu z charyzmą i charakterystycznym głosem, sprawiły, że jego występy, zarówno muzyczne, jak i aktorskie, na długo zapadły w pamięć publiczności.

Rodzina i życie prywatne Nata King Cole’a

Pochodzenie i wczesne lata

Nat King Cole urodził się jako Nathaniel Adams Coles w Montgomery w stanie Alabama. Jego ojciec, Edward Coles, był pastorem baptystycznym. Gdy Nat miał cztery lata, około 1923 roku, rodzina podjęła decyzję o przeprowadzce do Chicago. To właśnie w Chicago kształtowały się jego pierwsze muzyczne kroki. Jego matka, Perlina (Adams) Coles, która pełniła funkcję organistki w kościele, była jego pierwszą nauczycielką muzyki. To ona zaszczepiła w młodym Nacie miłość do instrumentów klawiszowych i nauczyła go gry na organach, co stanowiło fundament jego przyszłej kariery muzycznej.

Małżeństwa i dzieci

Nat King Cole był żonaty dwukrotnie. Jego pierwszą żoną była Nadine Robinson, tancerka z obsady musicalu „Shuffle Along”, którą poślubił w 1937 roku w wieku 18 lat. Po rozwodzie, zaledwie sześć dni po jego sfinalizowaniu, 28 marca 1948 roku, Cole poślubił piosenkarkę Marię Hawkins w kościele baptystycznym Abyssinian w Harlemie. Miał pięcioro dzieci: biologiczną córkę Natalie (również słynną piosenkarkę), adoptowaną córkę Carole, adoptowanego syna Nata Kelly’ego Cole’a oraz bliźniaczki Casey i Timolin.

Aktywność społeczna

Poza działalnością artystyczną, Nat King Cole był również aktywnym członkiem wolnomularstwa. W styczniu 1944 roku został przyjęty do loży Thomas Waller Lodge No. 49 w Kalifornii, co świadczy o jego zaangażowaniu w życie społeczne i braterskie organizacje. Jego aktywność w wolnomularstwie była częścią jego szerszego zaangażowania, które obejmowało również wsparcie dla ruchu praw obywatelskich, mimo że bywał krytykowany za niewystarczające zaangażowanie.

Kariera zawodowa Nata King Cole’a

Początki kariery

Nat King Cole rozpoczął swoją karierę artystyczną w bardzo młodym wieku. Już jako nastolatek, w wieku 15 lat, porzucił szkołę średnią. Jego pasja do muzyki i zapał do tworzenia doprowadziły go do sformowania wraz z bratem Eddiem sekstetu. W 1936 roku zespół nagrał swoje pierwsze single dla wytwórni Decca, co stanowiło symboliczny początek jego drogi na szczyty przemysłu muzycznego. Już od najmłodszych lat wykazywał się determinacją i chęcią do realizacji swoich artystycznych ambicji.

King Cole Trio

Przełomowym momentem w karierze Nata King Cole’a było sformowanie King Cole Trio. Grupa, w skład której wchodzili basista Wesley Prince i gitarzysta Oscar Moore, szybko zdobyła uznanie. Nazwa zespołu nawiązywała do popularnej rymowanki o „Starym Królu Cole’u”. The King Cole Trio stało się czołowym zespołem wytwórni Capitol Records, a ich innowacyjne podejście do aranżacji i wykonania utworów jazzowych przyciągało coraz szerszą publiczność. W 1944 roku ich utwór „Straighten Up and Fly Right” okazał się wielkim hitem, umacniając pozycję tria jako jednego z najważniejszych zespołów na rynku muzycznym.

Kariera solowa i zmiana gatunku

Od 1950 roku Nat King Cole zaczął występować jako solista, stopniowo odchodząc od czystego jazzu na rzecz tradycyjnego popu i ballad. Ta zmiana stylistyczna okazała się strzałem w dziesiątkę, przynosząc mu ogromny sukces komercyjny. Jego charakterystyczny, ciepły głos idealnie odnajdywał się w lirycznych utworach, a jego interpretacje standardów jazzowych i popularnych piosenek zdobywały serca słuchaczy na całym świecie. Ta transformacja stylistyczna pozwoliła mu dotrzeć do szerszej publiczności i umocnić swój status jako globalnej gwiazdy muzyki.

Kariera aktorska

Oprócz działalności muzycznej, Nat King Cole realizował się również jako aktor. Wystąpił w wielu produkcjach filmowych, demonstrując swój talent aktorski. Do jego znaczących ról należały występy w filmach takich jak „The Blue Gardenia” z 1953 roku. Szczególnie ważną rolę odegrał w filmie „St. Louis Blues” z 1958 roku, gdzie wcielił się w postać W.C. Handy’ego, wpływowego kompozytora i muzyka, znanego jako „Ojciec Bluesa”. Jego obecność na ekranie, podobnie jak na scenie muzycznej, zawsze przyciągała uwagę i zdobywała uznanie krytyków i publiczności.

Telewizja

Nat King Cole zapisał się również w historii amerykańskiej telewizji. W latach 1956–1957 prowadził własny program rozrywkowy na antenie NBC, zatytułowany „The Nat King Cole Show”. Był to pierwszy ogólnokrajowy program tego typu prowadzony przez Afroamerykanina, co stanowiło przełom i otworzyło drogę dla innych czarnoskórych artystów w mediach masowych. Program, mimo swojej innowacyjności, został zdjęty z anteny w 1957 roku z powodu braku ogólnokrajowego sponsora. Cole skomentował to wydarzenie słynnym stwierdzeniem, że „Madison Avenue boi się ciemności”, podkreślając rasowe uprzedzenia panujące w tamtych czasach.

Nagrody i osiągnięcia

Uhonorowania za życia

Za swoje wybitne osiągnięcia artystyczne Nat King Cole został uhonorowany licznymi nagrodami i wyróżnieniami. W 1960 roku doczekał się swojej gwiazdy na prestiżowej Hollywood Walk of Fame, co jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli sukcesu w branży rozrywkowej. Tego samego roku otrzymał również specjalną nagrodę Golden Globe, doceniającą jego wszechstronny wkład w rozwój sztuki filmowej i muzycznej. Te nagrody były wyrazem uznania dla jego talentu i ciężkiej pracy, którą włożył w budowanie swojej kariery.

Nagrody pośmiertne

Pośmiertnie Nat King Cole nadal był doceniany za swój wkład w muzykę. W 1990 roku, wiele lat po swojej przedwczesnej śmierci, otrzymał prestiżową nagrodę Grammy Lifetime Achievement Award, przyznawaną artystom za całokształt twórczości. Jest to najwyższe wyróżnienie, jakie może otrzymać muzyk od Akademii Fonograficznej, podkreślające jego niezaprzeczalny wpływ na rozwój muzyki. Pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów.

Wprowadzenie do galerii sław

Nat King Cole został wprowadzony do grona najważniejszych postaci w historii muzyki poprzez uhonorowanie go miejscem w kilku prestiżowych galeriach sław. W 1997 roku jego nazwisko dołączyło do DownBeat Jazz Hall of Fame, co podkreśla jego korzenie i znaczenie w świecie jazzu. W 2000 roku został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame, co świadczy o jego wpływie na kształtowanie się muzyki rock and rollowej. Kolejnym ważnym wyróżnieniem było wprowadzenie do National Rhythm & Blues Hall of Fame w 2020 roku, co potwierdza jego wszechstronność i znaczenie w gatunkach rhythm and bluesowych. Te nagrody potwierdzają jego trwałe miejsce w panteonie największych artystów wszech czasów.

Zachowanie w Narodowym Rejestrze Nagrań

Jedno z najcenniejszych osiągnięć Nata King Cole’a, jego nagranie „The Christmas Song”, zostało docenione przez Bibliotekę Kongresu Stanów Zjednoczonych. Utwór ten został wybrany do zachowania w Narodowym Rejestrze Nagrań Stanów Zjednoczonych, co jest najwyższym wyróżnieniem dla nagrań o znaczeniu kulturowym, historycznym lub estetycznym. To świadczy o ponadczasowej wartości tej piosenki i jej trwałym wpływie na amerykańską kulturę. Jest to dowód na to, że jego muzyka nadal rezonuje z kolejnymi pokoleniami słuchaczy.

Muzyka Nata King Cole’a

Hity i najpopularniejsze utwory

W swojej karierze muzycznej Nat King Cole nagrał ponad 100 utworów, które zdobyły status hitów na listach przebojów. Jego dyskografia obejmuje wiele legendarnych piosenek, które do dziś są ikonami muzyki popularnej. Do najsłynniejszych należą takie utwory jak „Unforgettable”, który stał się jego wizytówką i symbolem jego romantycznego stylu, „Mona Lisa”, romantyczna ballada, która zdobyła serca milionów, „Smile”, pełna nadziei i optymizmu kompozycja, oraz „Nature Boy”, inspirowana filozofią wschodu. Te piosenki, dzięki jego unikalnej interpretacji, na zawsze wpisały się w kanon muzyki światowej.

Albumy

Nat King Cole stworzył wiele cenionych albumów, które zdobyły uznanie zarówno krytyków, jak i publiczności. Jego album „The Magic of Christmas” z 1960 roku okazał się najlepiej sprzedającą się płytą bożonarodzeniową lat 60., co świadczy o jego niezwykłej popularności i zdolności do tworzenia muzyki, która porusza serca słuchaczy w okresie świątecznym. W 1958 roku nagrał w Hawanie album „Cole Español”, który w całości był śpiewany po hiszpańsku. To wydawnictwo zapoczątkowało serię trzech niezwykle popularnych płyt w tym języku, co świadczy o jego wszechstronności językowej i zdolności do nawiązywania kontaktu z publicznością na całym świecie. Jego albumy, takie jak „Unforgettable” czy „The Christmas Song”, do dziś cieszą się niesłabnącą popularnością.

Współpraca z aranżerami

Sukces muzyczny Nata King Cole’a był w dużej mierze zasługą jego współpracy z wybitnymi aranżerami. Artyści tacy jak Nelson Riddle, Gordon Jenkins i Ralph Carmichael odegrali kluczową rolę w tworzeniu jego unikalnego, aksamitnego brzmienia. Ich mistrzowskie aranżacje podkreślały głębię i ciepło głosu Cole’a, tworząc niezapomniane kompozycje. Współpraca ta pozwoliła mu na eksplorowanie różnych stylów muzycznych i dostosowywanie swojego głosu do bogactwa orkiestracji, co zaowocowało powstaniem ponadczasowych dzieł muzycznych.

Rekordy i wpływ na listy przebojów

Muzyka Nata King Cole’a nadal rezonuje z publicznością, czego dowodem są liczne rekordy, które jego nagrania biją nawet po latach. W 2022 roku jego wersja „The Christmas Song” ustanowiła nowy rekord, osiągając 9. miejsce na liście Billboard Hot 100 aż 62 lata po swoim debiucie. Ten niezwykły sukces świadczy o ponadczasowości jego twórczości i jej nieustającej popularności. Jego zdolność do utrzymywania się na listach przebojów przez tak długi czas podkreśla jego status jako jednej z największych ikon muzyki popularnej.

Wpływ na muzykę latynoamerykańską

Nat King Cole wywarł znaczący wpływ na muzykę latynoamerykańską, pomimo faktu, że nie mówił płynnie po hiszpańsku. Jego albumy śpiewane w tym języku, takie jak „Cole Español”, zdobyły ogromną popularność, a on sam jest do dziś wspominany jako jeden z najważniejszych interpretatorów bolera. Uczył się tekstów piosenek fonetycznie, co pozwoliło mu na doskonałe opanowanie wymowy i przekazanie emocji zawartych w utworach. Jego zdolność do nawiązywania kontaktu z publicznością w Ameryce Łacińskiej świadczy o uniwersalności jego talentu i muzyki.

Zdrowie i ostatnie lata

Nawyk palenia

Nat King Cole był nałogowym palaczem papierosów, często wypalając do trzech paczek dziennie. Wierzył, że dym papierosowy nadaje jego głosowi charakterystyczną, niską barwę, która była tak ceniona przez jego fanów. Ten nawyk, choć mógł wpływać na jego głos, okazał się mieć tragiczne konsekwencje dla jego zdrowia. Jego uzależnienie od nikotyny było jednym z czynników, które przyczyniły się do rozwoju choroby.

Diagnoza i walka z chorobą

W grudniu 1964 roku u Nata King Cole’a zdiagnozowano raka płuc. Ta druzgocąca wiadomość zmusiła go do poddania się intensywnej radioterapii w nadziei na pokonanie choroby. Mimo ciężkiej diagnozy i leczenia, artysta nie zaprzestał pracy. Pracował niemal do samego końca, nagrywając ostatnie utwory w styczniu 1965 roku, zaledwie miesiąc przed śmiercią. Pokazuje to jego niezwykłą determinację i poświęcenie dla sztuki, nawet w obliczu śmiertelnej choroby.

Śmierć i pogrzeb

Nat King Cole zmarł 15 lutego 1965 roku w St. John’s Hospital w Santa Monica. Jego przedwczesna śmierć była ogromnym ciosem dla świata muzyki i jego fanów. Pogrzeb artysty zgromadził tysiące osób, co świadczy o głębokim szacunku i miłości, jaką darzyli go ludzie. Jego odejście pozostawiło ogromną pustkę, ale jego muzyka i dziedzictwo przetrwały, nadal inspirując i wzruszając kolejne pokolenia.

Kontrowersje i walka z rasizmem

Doświadczenia rasistowskie

Mimo ogromnego statusu gwiazdy i międzynarodowej sławy, Nat King Cole doświadczał brutalnego rasizmu. W 1956 roku, podczas koncertu w Birmingham w Alabamie, został fizycznie zaatakowany na scenie przez członków White Citizens’ Council, organizacji ekstremistycznej propagującej segregację rasową. Ten incydent był wstrząsający i pokazał mroczną stronę społeczeństwa amerykańskiego, z którą musieli mierzyć się czarnoskórzy artyści w tamtych czasach. Po tym zdarzeniu Cole zadeklarował, że nigdy więcej nie wystąpi w Alabamie ani w żadnym innym miejscu na Południu, gdzie panowała segregacja rasowa.

Postawa wobec segregacji rasowej

Po ataku w Birmingham, Nat King Cole podjął stanowczą decyzję o bojkotowaniu stanów Południa, gdzie segregacja rasowa była powszechna. Jego postawa była wyrazem sprzeciwu wobec niesprawiedliwości i dyskryminacji. Choć bywał krytykowany przez niektórych aktywistów za zbyt małe zaangażowanie w ruch praw obywatelskich, w rzeczywistości aktywnie wspierał finansowo National Association for the Advancement of Colored People (NAACP), jedną z najważniejszych organizacji walczących o prawa Afroamerykanów. Jego działania, choć nie zawsze głośne, miały realny wpływ.

Zaangażowanie w ruch praw obywatelskich

Nat King Cole aktywnie uczestniczył w kluczowych wydarzeniach ruchu praw obywatelskich. W 1963 roku brał udział w historycznym Marszu na Waszyngton, jednym z najważniejszych momentów walki o równość rasową w Stanach Zjednoczonych. Jego obecność i wsparcie dla tego wydarzenia podkreślały jego zaangażowanie w dążenie do sprawiedliwości społecznej. Choć nie zawsze otwarcie angażował się w protesty, jego działania i wsparcie finansowe dla organizacji takich jak NAACP miały znaczący wpływ na rozwój ruchu.

Kwestia programu telewizyjnego

Jego program telewizyjny, „The Nat King Cole Show”, który był przełomowy dla afroamerykańskich artystów, został zdjęty z anteny w 1957 roku z powodu braku ogólnokrajowego sponsora. Cole skomentował to wydarzenie słynnym stwierdzeniem, że „Madison Avenue boi się ciemności”. Było to gorzkie spostrzeżenie dotyczące uprzedzeń rasowych panujących w amerykańskim przemyśle reklamowym i medialnym, które utrudniały czarnoskórym artystom dostęp do szerokiej publiczności. Jego doświadczenia pokazały, jak trudna była droga do równości w tamtych czasach.

Ciekawostki z życia Nata King Cole’a

Pierwsze występy i kariera

Już od najmłodszych lat Nat King Cole wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne. Swoją pierwszą publiczną prezentację muzyczną zaliczył w wieku zaledwie czterech lat, wykonując piosenkę „Yes! We Have No Bananas”. Ten wczesny debiut zapowiadał jego przyszłą, błyskotliwą karierę. Jako nastolatek w Chicago, należał do zespołu „Bud Billiken Club”, który był organizowany dla chłopców dostarczających gazetę „The Chicago Defender”, co pokazuje jego aktywność w lokalnej społeczności już od młodych lat. Aby uniknąć problemów z kontraktem z Capitol Records, podczas nagrań dla innych wytwórni często używał pseudonimów, takich jak „Shorty Nadine” lub „Sam Schmaltz”.

Rodzina artystyczna i inne powiązania

Muzyka była w rodzinie Cole’ów. Brat Nata King Cole’a, Freddy Cole, również odniósł sukces jako piosenkarz i pianista jazzowy, kontynuując rodzinne muzyczne dziedzictwo. Szczególnie poruszającym momentem było nagranie przez jego córkę Natalie Cole słynnego duetu „Unforgettable” ze swoim zmarłym ojcem w 1991 roku. Dzięki zastosowaniu nowoczesnej technologii studyjnej, możliwe było stworzenie iluzji wspólnego wykonania, co stało się hołdem dla obu artystów i ich niezwykłego talentu.

Warto wiedzieć: Siedziba Capitol Records w Los Angeles, Capitol Records Building, jest powszechnie nazywana „Domem, który zbudował Nat” (The House That Nat Built), co świadczy o jego ogromnym znaczeniu dla wytwórni.

Wpływ na kulturę i społeczeństwo

Nat King Cole był pionierem w wielu dziedzinach. Był jednym z pierwszych czarnoskórych artystów, którzy zamieszkali w ekskluzywnej dzielnicy Hancock Park w Los Angeles. Jego decyzja spotkała się z protestami białych sąsiadów, którzy wyrażali swoje rasistowskie poglądy. W odpowiedzi na ich uwagi, że nie chcą „niepożądanych osób” w okolicy, Cole odpowiedział z godnością i humorem: „Ja też nie. Jeśli zobaczę kogoś niepożądanego, dam wam znać”. Ten incydent pokazuje jego siłę charakteru i odwagę w obliczu dyskryminacji. Był wielkim fanem baseballu, a w szczególności legendy tego sportu, Hank’a Aarona. Cole potrafił słuchać relacji z meczów na tranzystorowym radiu nawet podczas przerw w sesjach nagraniowych, co pokazuje jego pasję do sportu. Jego wpływ na muzykę latynoamerykańską był tak duży, że do dziś jest tam wspominany jako jeden z najważniejszych interpretatorów bolera. Mimo że nie mówił po hiszpańsku, uczył się tekstów piosenek fonetycznie, co nie przeszkodziło mu w zdobyciu serc słuchaczy w Ameryce Łacińskiej. Jego ostatni film, „Cat Ballou”, wszedł na ekrany kin już po jego śmierci w 1965 roku. Do dziś uważany jest za jednego z najlepiej frazujących piosenkarzy w historii muzyki rozrywkowej, co potwierdza jego niezapomniane miejsce w historii muzyki.

Nat King Cole, swym unikalnym głosem i niezłomną postawą w obliczu niesprawiedliwości, pozostawił trwały ślad w historii muzyki i kultury. Jego kariera jako piosenkarza, pianisty jazzowego i aktora, a także jego przełomowa rola jako pierwszego Afroamerykanina prowadzącego ogólnokrajowy program rozrywkowy, czynią go ikoną o niekwestionowanym znaczeniu. Pomimo wyzwań związanych z rasizmem, z którymi się mierzył, jego muzyka i dziedzictwo nadal inspirują i poruszają kolejne pokolenia, potwierdzając jego niezapomniane miejsce w panteonie największych artystów wszech czasów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Nat_King_Cole