Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī, powszechnie znany jako Rumi, był XIII-wiecznym perskim poetą mistycznym, prawnikiem i teologiem, którego twórczość do dziś fascynuje miliony ludzi na całym świecie. Urodzony 30 września 1207 roku, w 2024 roku obchodziłby 817. urodziny. Jego życie, naznaczone głęboką duchowością i poszukiwaniem prawdy, uległo radykalnej przemianie po przełomowym spotkaniu ze Szamsem z Tabrizu. To wydarzenie popchnęło go w stronę ekstatycznej twórczości poetyckiej, której owocem są dzieła takie jak monumentalne „Masnavi”, uznawane za kamień milowy w literaturze perskiej i myślą suficką. Rumi, którego przesłanie o uniwersalnej miłości i tolerancji przekracza granice kultur i religii, jest dziś często określany mianem „najpopularniejszego poety świata”.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [czerwiec 2024] ma 817 lat.
- Żona/Mąż: Gowhar Khatun
- Dzieci: Sultan Walad, Ala-eddin Chalabi
- Zawód: Poeta mistyczny, prawnik, teolog, mistyk
- Główne osiągnięcie: Stworzenie monumentalnych dzieł poetyckich i mistycznych, takich jak „Masnavi” i „Divan-e Shams-e Tabrizi”, które wywarły ogromny wpływ na myśl duchową i literaturę światową.
Podstawowe informacje o Jalālu al-Dīnie Muḥammadzie Rūmīm
Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī, często skracany do Rumi, urodził się 30 września 1207 roku w mieście Wakhsh, położonym na wschodnim brzegu rzeki Wakhsh, na terenie dzisiejszego Tadżykistanu. Pochodził z rodziny o perskich korzeniach, a jego ojciec, Bahâ’ uddîn Walad, był cenionym kaznodzieją i prawnikiem w regionie Wielkiego Balchu, ważnym ośrodku kultury perskiej i sufizmu. Przydomek „Rumi” nadano mu ze względu na fakt, że większość życia spędził w Anatolii, która historycznie należała do Cesarstwa Bizantyjskiego, znanego muzułmanom jako „Rum”. W świecie perskojęzycznym Rumi jest najczęściej tytułowany „Mawlānā” lub „Molānā”, co oznacza „nasz mistrz”, a w Turcji funkcjonuje jako „Mevlânâ”. Rumi zmarł 17 grudnia 1273 roku w Konyi, ówczesnej stolicy Sułtanatu Rum, co zapoczątkowało szeroki kult jego osoby.
Życie prywatne Jalālu al-Dīna Muḥammada Rūmīego
Rodzice i tradycja rodzinna
Ojcem Rumiego był Bahā ud-Dīn Walad, znany jako „Sułtan Uczonych”, teolog i mistyk. Jego rodzina od pokoleń związana była z nauczaniem islamu w ramach liberalnej szkoły hanaficko-maturydyjskiej, co wywarło znaczący wpływ na wczesne wykształcenie przyszłego poety.
Małżeństwa i potomstwo
W 1225 roku Rumi poślubił Gowhar Khatun, z którą miał dwóch synów: Sultana Walada i Ala-eddina Chalabiego. Sultan Walad odegrał później kluczową rolę w organizacji zakonu Mevlevi.
Ucieczka przed Mongołami
Gdy Rumi miał od 5 do 13 lat, jego rodzina zmuszona była do emigracji z Azji Środkowej z powodu najazdów mongolskich. Długa podróż wiodła przez Samarkandę, Niszapur, Bagdad i Hidżaz aż do Damaszku. To doświadczenie wywarło głęboki ślad na jego życiu i mogło wpłynąć na jego późniejszą twórczość, pełną refleksji nad ulotnością życia i ludzkim cierpieniem.
Warto wiedzieć: Według legendy, podczas tej podróży, młody Rumi spotkał w Niszapurze poetę Attara, który miał przepowiedzieć jego wielkość, mówiąc: „Oto morze, za którym płynie ocean”.
Kariera i edukacja Jalālu al-Dīna Muḥammada Rūmīego
Edukacja religijna i prawnicza
Po śmierci ojca w 1231 roku, 25-letni Rumi przejął jego obowiązki jako islamski molvi, nauczyciel. Przez dziewięć kolejnych lat pogłębiał swoją wiedzę pod kierunkiem Sayyeda Burhana ud-Dina Muhaqqiqa Termaziego, kontynuując naukowe tradycje swojej rodziny.
Działalność jako jurysta
Zanim Rumi zdobył sławę jako poeta, był uznanym islamskim prawnikiem w Konyi. Wydawał fatwy, wygłaszał kazania i prowadził zajęcia dla studentów w medresie. Jego gruntowna wiedza prawnicza i teologiczna stanowiła solidne podstawy jego późniejszego nauczania i twórczości.
Przełomowe spotkanie z Szamsem z Tabrizu
Punktem zwrotnym w życiu Rumiego okazało się spotkanie z wędrownym derwiszem Szamsem z Tabrizu, które miało miejsce 15 listopada 1244 roku. Ta intensywna duchowa więź, oparta na relacji mistrz-uczeń, całkowicie odmieniła jego życie, skłaniając go do porzucenia dotychczasowych obowiązków i poświęcenia się duchowym poszukiwaniom.
Intensywna relacja z Szamsem z Tabrizu była kluczowa dla duchowego rozwoju Rumiego i narodzin jego poetyckiego geniuszu.
Zniknięcie Szamsa i narodziny poety
Tajemnicze zniknięcie Szamsa w grudniu 1248 roku pogrążyło Rumiego w głębokiej żałobie, która stała się katalizatorem jego niezwykłej twórczości poetyckiej. W swoich wierszach Rumi poszukiwał duchowej jedności z utraconym przyjacielem, co doprowadziło do powstania jego najbardziej znanych dzieł, w tym „Divan-e Shams-e Tabrizi”.
Osiągnięcia i dziedzictwo Jalālu al-Dīna Muḥammada Rūmīego
Status „najpopularniejszego poety świata”
Rumi jest powszechnie uznawany za najpopularniejszego poetę na świecie, a jego dzieła, przetłumaczone na dziesiątki języków, cieszą się ogromnym zainteresowaniem, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, gdzie stał się najlepiej sprzedającym się poetą. Jego poezja, pełna miłości, duchowości i uniwersalnych prawd, przemawia do czytelników z różnych kultur i epok.
Uznanie UNESCO
W uznaniu jego nieocenionego wkładu w kulturę światową oraz promowania idei pokoju i tolerancji, UNESCO w 2007 roku, z okazji 800. rocznicy jego urodzin, wydało pamiątkowy medal, podkreślając międzynarodowe znaczenie jego wpływu na myśl ludzką i duchową.
Muzyka i rytuały związane z Rūmīm
Zakon Wirujących Derwiszy
Po śmierci Rumiego, jego syn Sultan Walad wraz z uczniami założyli zakon Mevlevi, znany na całym świecie jako Zakon Wirujących Derwiszy. Członkowie tego zakonu słyną z praktyki ceremonii Sama, mistycznego tańca polegającego na wirowaniu, który jest żywym dziedzictwem nauk Rumiego.
Koncepcja Sufi Whirling
Rumi jest uznawany za twórcę lub popularyzatora praktyki wirowania jako formy medytacji i modlitwy, wierząc, że muzyka i taniec mogą prowadzić do uwolnienia duszy i głębszego połączenia ze sferą duchową. Ta praktyka stanowi centralny element rytuałów zakonu Mevlevi.
Główne dzieła Jalālu al-Dīna Muḥammada Rūmīego
Masnavi (Mathnawī-ī ma’nawī)
„Masnavi”, często nazywane „Koranem w języku perskim”, jest monumentalnym poematem duchowym i jednym z najwybitniejszych dzieł literatury perskiej. To obszerne kompendium duchowych nauk, historii i przypowieści, które od pokoleń stanowi źródło inspiracji dla sufich i miłośników poezji, zawierając głębokie refleksje na temat natury Boga, miłości i drogi do oświecenia.
Divan-e Shams-e Tabrizi
„Divan-e Shams-e Tabrizi” to zbiór lirycznych wierszy, głównie gazali, napisanych pod wpływem intensywnej relacji Rumiego z Szamsem z Tabrizu. Dzieło to jest wyrazem ekstatycznej miłości mistycznej, tęsknoty i duchowego uniesienia, stanowiąc literacki pomnik jego przeżyć.
Dzieła prozą
Oprócz twórczości poetyckiej, Rumi pozostawił po sobie znaczące prace pisane prozą, takie jak „Fihi ma fihi” (zapisy jego rozmów i wykładów), „Majalis-i Sab’a” (Siedem Kazań) oraz „Maktubat” (zbiór listów). Te dzieła uzupełniają obraz jego myśli i nauczania.
Filantropia i osobowość Jalālu al-Dīna Muḥammada Rūmīego
Uniwersalizm i tolerancja
Rumi był znany z otwartego podejścia do ludzi niezależnie od ich wyznania czy pochodzenia. W swoich naukach konsekwentnie podkreślał, że droga do Boga prowadzi przede wszystkim przez miłość, a nie jedynie przez rygorystyczne przestrzeganie zewnętrznych rytuałów. Jego przesłanie o uniwersalnej miłości i tolerancji wywarło olbrzymi wpływ na myśl mistyczną i duchową, czyniąc go postacią inspirującą dla ludzi różnych kultur.
Kontrowersje związane z Rūmīm
Intensywna i głęboka więź Rumiego z Szamsem z Tabrizu budziła kontrowersje wśród jego rodziny i uczniów, którzy zarzucali mu zaniedbywanie obowiązków. Ta burzliwa relacja okazała się jednak kluczowa dla jego duchowego rozwoju i narodzin poetyckiego geniuszu. Po zniknięciu Szamsa, Rumi pogrążył się w tworzeniu poezji, która stała się jego sposobem na radzenie sobie z bólem i poszukiwanie duchowego połączenia.
Ciekawostki o Rūmīm
Mauzoleum Rumiego w Konyi, znane jako Mevlana Museum, jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Turcji i symbolem duchowego mostu łączącego Wschód i Zachód. Każdego roku, 17 grudnia, w Konyi odbywa się uroczysty pokaz związany z tradycją wirujących derwiszy. Ceremonia Sama, polegająca na wirowaniu, jest częścią praktyk sufizmu mających na celu osiągnięcie duchowego oświecenia. Wiersze Rumiego, takie jak „Masnavi-e Ma’navi” czy „Divan-e Shams-i Tabrizi”, zawierające ponad dwadzieścia tysięcy czterowierszy, wciąż inspirują miliony ludzi na całym świecie. Jego twórczość została przetłumaczona na wiele języków, co świadczy o uniwersalnym przesłaniu miłości i pokoju. Dzieła prozą, w tym „Fihi Ma Fihi” oraz „Maktubat”, dopełniają obraz jego głębokiego dziedzictwa jako mistyka perskiego, teologa islamskiego i poety miłości.
Podsumowanie
Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī, jako wybitny mistyk i poeta XIII wieku, pozostawił po sobie nieocenione dziedzictwo, którego sercem jest nauczanie o miłości jako uniwersalnej ścieżce do Boga. Jego twórczość, w tym monumentalne dzieła takie jak „Masnavi” i „Divan-e Shams-e Tabrizi”, a także praktyka wirujących derwiszy, do dziś inspiruje poszukiwaczy duchowości na całym świecie, czyniąc go postacią o trwałym i uniwersalnym wpływie na kulturę i myśl ludzką.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Co to znaczy Rumi?
Rumi to nazwisko poety, pochodzące od regionu Rum (Anatolia), gdzie spędził większość swojego życia. Oznacza to więc „pochodzący z Rumu” lub „z Anatolii”.
Kto to jest Rumi?
Rumi, właściwie Dżalal ad-Din Muhammad Rumi, był perskim poetą, uczonym prawniczym, teologiem i mistykiem sufickim żyjącym w XIII wieku. Jest powszechnie uznawany za jednego z największych mistycznych poetów w historii.
Czy Rumi był derwiszem?
Tak, Rumi był sufickim mistrzem i założycielem zakonu Mewlewitów, którego członkowie znani są jako tańczący derwisze. Ich rytuał wirującego tańca jest formą medytacji i czci.
Co się stało z tatą Rumi?
Tata Rumi, Bahāʾ al-Dīn Walad, był znanym uczonym i sufickim mistrzem. Zmarł, gdy Rumi był jeszcze młodym chłopcem, a Rumi odziedziczył po nim wiele jego nauk i zwolenników.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Rumi
